<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans" xml:id="T77n2430"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经数位版, No. 1 吽字義</title> <author></author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> </fileDesc> <encodingDesc> <charDecl> </charDecl> </encodingDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone n="1" unit="juan"/> <lb ed="T" n="0404b14"/><span class="tx"><anchor n="0404b1401" xml:id="0AA4D0404b1401"></anchor>吽字義</span> <lb ed="T" n="0404b15"/> <lb ed="T" n="0404b16"/><span class="tx"> 遍照金刚撰</span> <lb ed="T" n="0404b17"/><span class="tx">一吽字相義分二。一解字相。二释字義。初</span> <lb ed="T" n="0404b18"/><span class="tx">解字相者又分四。四字分離故金刚顶释</span> <lb ed="T" n="0404b19"/><span class="tx">此一字具四字義。一贺字義。二阿字義。三汚</span> <lb ed="T" n="0404b20"/><span class="tx">字義。四么字義。一贺字義者。中央本尊体是</span> <lb ed="T" n="0404b21"/><span class="tx">其字也。所谓贺字是因義也。梵云系怛嚩</span> <lb ed="T" n="0404b22"/><note place="inline">二合</note><span class="tx">即是因缘義。因有六种。及因缘義中因</span> <lb ed="T" n="0404b23"/><span class="tx">有五种。如阿毘昙廣说。若见诃字门即知</span> <lb ed="T" n="0404b24"/><span class="tx">一切诸法无不从因缘生。是为诃字字相。</span> <lb ed="T" n="0404b25"/><span class="tx">二阿字義者。诃字中有阿声。即是一切字</span> <lb ed="T" n="0404b26"/><span class="tx">之母一切声之体一切实相之源。凡最初开</span> <lb ed="T" n="0404b27"/><span class="tx">口之音皆有阿声。若離阿声则无一切言</span> <lb ed="T" n="0404b28"/><span class="tx">说。故为众声之母。若见阿字则知诸法空</span> <lb ed="T" n="0404b29"/><span class="tx">无。是为阿字字相。三汚字是一切诸法损</span> <lb ed="T" n="0404c01"/><span class="tx">减義。若见汚字则知一切法无常苦空无我</span> <lb ed="T" n="0404c02"/><span class="tx">等。是则损减即是字相也。四么字義者。梵</span> <lb ed="T" n="0404c03"/><span class="tx">云怛么此翻为我我有二种。一人我二法</span> <lb ed="T" n="0404c04"/><span class="tx">我。若见么字门则知一切诸法有我人众</span> <lb ed="T" n="0404c05"/><span class="tx">生等。是名增益。是则字相。一切世间但知</span> <lb ed="T" n="0404c06"/><span class="tx">如是字相。未曾解字義。是故为生死人。如</span> <lb ed="T" n="0404c07"/><span class="tx">来如实知实義。所以号大觉</span> <lb ed="T" n="0404c08"/><span class="tx">二解字義有四。诃阿汚么四字差别故</span> <lb ed="T" n="0404c09"/><span class="tx">初诃字实義者。所谓诃字门一切诸法因不</span> <lb ed="T" n="0404c10"/><span class="tx">可得故。何以故。以诸法辗转待因成故。当</span> <lb ed="T" n="0404c11"/><span class="tx">知最後无依。故说无住为诸法本。所以</span> <lb ed="T" n="0404c12"/><span class="tx">然者以种种门观诸法因缘悉不生故。当</span> <lb ed="T" n="0404c13"/><span class="tx">知万法唯心。心之实相即是一切种智。即是</span> <lb ed="T" n="0404c14"/><span class="tx">诸法法界。法界即是诸法之体不得为因。</span> <lb ed="T" n="0404c15"/><span class="tx">以是言之因亦是法界。缘亦是法界。因缘</span> <lb ed="T" n="0404c16"/><span class="tx">所生法亦是法界。阿字门从本归末毕竟到</span> <lb ed="T" n="0404c17"/><span class="tx">如是处。今亦诃字门亦从末归本毕竟到</span> <lb ed="T" n="0404c18"/><span class="tx">如是处。阿字从本不生生一切法。今亦诃</span> <lb ed="T" n="0404c19"/><span class="tx">字以无因待为诸法因。终始同归。则中间</span> <lb ed="T" n="0404c20"/><span class="tx">旨趣皆可知矣。是名诃字实義</span> <lb ed="T" n="0404c21"/><span class="tx">次阿字实義者有三義。谓不生義空義有義。</span> <lb ed="T" n="0404c22"/><span class="tx">如梵本阿字有本初声。若有本初则是因</span> <lb ed="T" n="0404c23"/><span class="tx">缘之法。故名为有。又阿者无生義。若法揽</span> <lb ed="T" n="0404c24"/><span class="tx">因缘成则自无有性。是故为空。又不生義</span> <lb ed="T" n="0404c25"/><span class="tx">者即是一实境界即是中道。故龙猛云。因缘</span> <lb ed="T" n="0404c26"/><span class="tx">生法亦空亦假亦中。又大论明萨婆若有三</span> <lb ed="T" n="0404c27"/><span class="tx">种名。一切智与二乘共。道种智与菩萨共。</span> <lb ed="T" n="0404c28"/><span class="tx">一切种智是<persName>佛</persName>不共法。此三智其实一心中</span> <lb ed="T" n="0404c29"/><span class="tx">得。为分别令人易解故作三种名。即是阿</span> <lb ed="T" n="0405a01"/><span class="tx">字義。又所谓阿字门一切诸法本不生者。凡</span> <lb ed="T" n="0405a02"/><span class="tx">三界语言皆依于名。而名依于字。故悉昙</span> <lb ed="T" n="0405a03"/><span class="tx">阿字亦为众字之母。当知阿字门真实義亦</span> <lb ed="T" n="0405a04"/><span class="tx">复如是。遍于一切法義之中也。所以者何。</span> <lb ed="T" n="0405a05"/><span class="tx">以一切法无不从众缘生。从缘生者悉皆</span> <lb ed="T" n="0405a06"/><span class="tx">有始有本。今观此能生之缘。亦复从众因</span> <lb ed="T" n="0405a07"/><span class="tx">缘生。辗转从缘谁为其本。如是观察时则</span> <lb ed="T" n="0405a08"/><span class="tx">知本不生际。是万法之本。犹如闻一切语</span> <lb ed="T" n="0405a09"/><span class="tx">言时即是闻阿声。如是见一切法生时即</span> <lb ed="T" n="0405a10"/><span class="tx">是见本不生际。若见本不生际者是如实</span> <lb ed="T" n="0405a11"/><span class="tx">知自心。如实知自心即是一切。智智。故毘</span> <lb ed="T" n="0405a12"/><span class="tx">卢遮那唯以此一字为真言也。而世间凡</span> <lb ed="T" n="0405a13"/><span class="tx">夫不观诸法本源故妄见有生。所以随生</span> <lb ed="T" n="0405a14"/><span class="tx">死流不能自出如彼无智画师自运众綵</span> <lb ed="T" n="0405a15"/><span class="tx">作可畏夜叉之形。成已还自观之心生怖</span> <lb ed="T" n="0405a16"/><span class="tx">畏顿躄于地。众生亦复如是。自运诸法本</span> <lb ed="T" n="0405a17"/><span class="tx">源画作三界。而还自没其中。自心炽燃备</span> <lb ed="T" n="0405a18"/><span class="tx">受诸苦。<persName>如来</persName>有智画师既了知已。即能自</span> <lb ed="T" n="0405a19"/><span class="tx">在成立大悲曼荼罗。由是而言。所谓甚深</span> <lb ed="T" n="0405a20"/><span class="tx">秘藏者众生自秘之耳。非<persName>佛</persName>有隐也。是则</span> <lb ed="T" n="0405a21"/><span class="tx">阿字之实義也。又经云。阿字者是菩提心</span> <lb ed="T" n="0405a22"/><span class="tx">義。是诸法门義。亦无二義。亦诸法果義。亦</span> <lb ed="T" n="0405a23"/><span class="tx">是诸法性義是自在義。又法身義。如是等</span> <lb ed="T" n="0405a24"/><span class="tx">義皆是阿字实義也。又守护国界主陀罗尼</span> <lb ed="T" n="0405a25"/><span class="tx">经说。尔时一切法自在王菩萨摩诃萨白<persName>佛</persName></span> <lb ed="T" n="0405a26"/><span class="tx">言</span> <lb ed="T" n="0405a27"/><span class="tx">三汚字实義者。所谓汚字门一切诸法损减</span> <lb ed="T" n="0405a28"/><span class="tx">不可得故。是名字義。复次一心法界犹如一</span> <lb ed="T" n="0405a29"/><span class="tx">虚常住。尘数智慧譬如三辰本有。虽云高</span> <lb ed="T" n="0405b01"/><span class="tx">山干汉曾台切天。而不损减者大虚之德</span> <lb ed="T" n="0405b02"/><span class="tx">也虽云劫水漂地猛火烧台。而不增益者</span> <lb ed="T" n="0405b03"/><span class="tx">大虚之德也。一心虚空亦复如是。虽云无</span> <lb ed="T" n="0405b04"/><span class="tx">明住地无边际。我慢须弥无头顶。而一心</span> <lb ed="T" n="0405b05"/><span class="tx">虚空本来常住不损不减。是则汚字实義也。</span> <lb ed="T" n="0405b06"/><span class="tx">虽六师外道撥无因果。三密虚空本来湛然</span> <lb ed="T" n="0405b07"/><span class="tx">无损无减。是名汚字实義。诸二乘等擧无</span> <lb ed="T" n="0405b08"/><span class="tx">我之利斧斫身心之柴薪。然犹一心本法寧</span> <lb ed="T" n="0405b09"/><span class="tx">有损减。故名汚字不损减。又大乘空观之</span> <lb ed="T" n="0405b10"/><span class="tx">猛火烧人法执著之尘垢无有遗馀。三密</span> <lb ed="T" n="0405b11"/><span class="tx">不损犹如火布垢尽衣净。汚字实義亦复如</span> <lb ed="T" n="0405b12"/><span class="tx">是 复次或破遍计之蜃楼壞依他之幻</span> <lb ed="T" n="0405b13"/><span class="tx">城。三密本法岂有毁伤乎。汚字实義应如</span> <lb ed="T" n="0405b14"/><span class="tx">是知。又有人厌有为之非真欣无为之離</span> <lb ed="T" n="0405b15"/><span class="tx">妄。绝言语道于废诠之门。灭心行处于寂</span> <lb ed="T" n="0405b16"/><span class="tx">灭之津。于此三密本法何曾绝减。汚字实</span> <lb ed="T" n="0405b17"/><span class="tx">義应当知之。所谓损减者苦空无常无我</span> <lb ed="T" n="0405b18"/><span class="tx">故。四相迁变故。不得自在故。不住自性故。</span> <lb ed="T" n="0405b19"/><span class="tx">因缘所生故。相观待故。以是六義故名诸</span> <lb ed="T" n="0405b20"/><span class="tx">法损减。今所谓汚字实義者不如是也。经</span> <lb ed="T" n="0405b21"/><span class="tx">云。汚字报身義。此报者非因缘酬答之报果。</span> <lb ed="T" n="0405b22"/><span class="tx">相应相对故名曰报也。此则理智相应故曰</span> <lb ed="T" n="0405b23"/><span class="tx">报。心境相对故曰报也。法身智身相应无二</span> <lb ed="T" n="0405b24"/><span class="tx">故名报。性相无碍涉入故曰报。体用无二</span> <lb ed="T" n="0405b25"/><span class="tx">相应故曰报也。是故常乐我净汚字实義无</span> <lb ed="T" n="0405b26"/><span class="tx">损减故。一如不动汚字实義无异相迁变</span> <lb ed="T" n="0405b27"/><span class="tx">故。十自在是汚字实義无罣碍故。本住体</span> <lb ed="T" n="0405b28"/><span class="tx">性汚字实義不改转故。远離因缘汚字实義</span> <lb ed="T" n="0405b29"/><span class="tx">本来不生等虚空故。超过观待汚字实義同</span> <lb ed="T" n="0405c01"/><span class="tx">一性故。复次因缘生法必带四相。带四相</span> <lb ed="T" n="0405c02"/><span class="tx">故变壞无常。变壞无常故苦空无我。苦空无</span> <lb ed="T" n="0405c03"/><span class="tx">我故不得自在。不得自在故不住自性。不住</span> <lb ed="T" n="0405c04"/><span class="tx">自性故高下相望尊卑褈褈。若以劣望勝劣</span> <lb ed="T" n="0405c05"/><span class="tx">则为损。以下比上下则名减。如是损减</span> <lb ed="T" n="0405c06"/><span class="tx">其数无量。诚是背本向末违源顺流之所</span> <lb ed="T" n="0405c07"/><span class="tx">致也。是故三界六道。长迷一如之理。常醉</span> <lb ed="T" n="0405c08"/><span class="tx">三毒之事。荒猎幻野无心归宅。长眠梦落</span> <lb ed="T" n="0405c09"/><span class="tx">觉悟何时。今以<persName>佛</persName>眼观之。<persName>佛</persName>与众生同</span> <lb ed="T" n="0405c10"/><span class="tx">住解脱之床。无此无彼无二平等。不增不</span> <lb ed="T" n="0405c11"/><span class="tx">减周圆周圆。既无勝劣增益之法。何有上</span> <lb ed="T" n="0405c12"/><span class="tx">下损减之人。果名汚字实義</span> <lb ed="T" n="0405c13"/><span class="tx">复次约旋陀罗尼门释者。一切诸法本不生</span> <lb ed="T" n="0405c14"/><span class="tx">故汚字门无损减。诸法離作业故汚字门亦</span> <lb ed="T" n="0405c15"/><span class="tx">无损减。诸法等虚空无相故汚字门亦复等</span> <lb ed="T" n="0405c16"/><span class="tx">虚空无损减。诸法无行故汚字门亦复无行。</span> <lb ed="T" n="0405c17"/><span class="tx">诸法无一合相故汚字门亦复无一合相。诸法</span> <lb ed="T" n="0405c18"/><span class="tx">離迁变故汚字门亦離迁变。诸法无影像故</span> <lb ed="T" n="0405c19"/><span class="tx">汚字门亦无影像诸法无生故汚字门亦复无</span> <lb ed="T" n="0405c20"/><span class="tx">生。诸法无战敌故汚字门亦无战敌诸法无</span> <lb ed="T" n="0405c21"/><span class="tx">慢故汚字门亦无憍慢。诸法无长养故汚字</span> <lb ed="T" n="0405c22"/><span class="tx">门亦无长养。诸法无怨对故汚字门亦无怨</span> <lb ed="T" n="0405c23"/><span class="tx">对。诸法无执著故汚字门亦无执著。诸法</span> <lb ed="T" n="0405c24"/><span class="tx">如如不可得故汚字门如如不可得。诸法住</span> <lb ed="T" n="0405c25"/><span class="tx">处不可得故汚字门亦无住处。诸法施不可</span> <lb ed="T" n="0405c26"/><span class="tx">得故汚字门亦无捨施。诸法法界不可得故</span> <lb ed="T" n="0405c27"/><span class="tx">汚字门亦无法界。诸法第一義不可得故汚字</span> <lb ed="T" n="0405c28"/><span class="tx">门亦无勝義。诸法不坚如聚沫故汚字门亦</span> <lb ed="T" n="0405c29"/><span class="tx">无聚沫。诸法缚不可得故汚字门亦无缚脱。</span> <lb ed="T" n="0406a01"/><span class="tx">诸法有不可得故汚字门亦复无有。诸法乘</span> <lb ed="T" n="0406a02"/><span class="tx">不可得故汚字门亦复无乘。诸法尘垢不可</span> <lb ed="T" n="0406a03"/><span class="tx">得故汚字门亦无尘垢。诸法相不可得故汚</span> <lb ed="T" n="0406a04"/><span class="tx">字门亦复无相。诸法離言说故汚字门亦无</span> <lb ed="T" n="0406a05"/><span class="tx">言说。诸法本寂故汚字门本来寂静。诸法</span> <lb ed="T" n="0406a06"/><span class="tx">性钝故汚字门亦复性钝。诸法谛不可得故</span> <lb ed="T" n="0406a07"/><span class="tx">汚字门谛不可得。诸法因不可得故汚字门</span> <lb ed="T" n="0406a08"/><span class="tx">因不可得。因不可得则本初不生。本初不生</span> <lb ed="T" n="0406a09"/><span class="tx">则不增不减。不增不减则大般涅槃果海。大</span> <lb ed="T" n="0406a10"/><span class="tx">般涅槃果海则<persName>如来</persName>法身。是名汚字实義</span> <lb ed="T" n="0406a11"/><span class="tx"> 三界业报 六道苦身 即生即灭 </span> <lb ed="T" n="0406a12"/><span class="tx"> 念念不住 无体无实 如幻如影 </span> <lb ed="T" n="0406a13"/><span class="tx"> 分段变易 因缘生法 九百生灭 </span> <lb ed="T" n="0406a14"/><span class="tx"> 如焰如流 藏海常住 七波推转 </span> <lb ed="T" n="0406a15"/><span class="tx"> 尔许无常 能毁能损 于此本有 </span> <lb ed="T" n="0406a16"/><span class="tx"> 何劳何忧 汚字实義 应如是知 </span> <lb ed="T" n="0406a17"/><span class="tx"> 日月星辰 本住处空 雲雾蔽亏 </span> <lb ed="T" n="0406a18"/><span class="tx"> 烟尘映覆 愚者视之 谓无日月 </span> <lb ed="T" n="0406a19"/><span class="tx"> 本有三身 亦复如是 无始以来 </span> <lb ed="T" n="0406a20"/><span class="tx"> 本住心空 覆以妄想 缠以烦恼 </span> <lb ed="T" n="0406a21"/><span class="tx"> 事均箧境 理同矿珠 妄者视之 </span> <lb ed="T" n="0406a22"/><span class="tx"> 谓无本觉 愚盲撥无 非损而何 </span> <lb ed="T" n="0406a23"/><span class="tx"> 于彼本身 损减不得 汚字实義 </span> <lb ed="T" n="0406a24"/><span class="tx"> 应如是知 决定二乘 妄生灭想 </span> <lb ed="T" n="0406a25"/><span class="tx"> 烧灭身智 同彼大虚 沉醉昧酒 </span> <lb ed="T" n="0406a26"/><span class="tx"> 不觉不醒 决定不定 轻重有差 </span> <lb ed="T" n="0406a27"/><span class="tx"> 空历劫数 损无过此 本有三身 </span> <lb ed="T" n="0406a28"/><span class="tx"> 俨然不动 遍空诸<persName>佛</persName> 惊觉开示 </span> <lb ed="T" n="0406a29"/><span class="tx"> 乃起化城 迴趣宝所 草木也成 </span> <lb ed="T" n="0406b01"/><span class="tx"> 何况有情 妄执不了 为损是多 </span> <lb ed="T" n="0406b02"/><span class="tx"> 汚字实義 当如是知 正因所生 </span> <lb ed="T" n="0406b03"/><span class="tx"> 报果色身 万德莊严 四智圆满 </span> <lb ed="T" n="0406b04"/><span class="tx"> 但有相续 非是凝然 生者必灭 </span> <lb ed="T" n="0406b05"/><span class="tx"> 一向记故 此是权剑 能杀能害 </span> <lb ed="T" n="0406b06"/><span class="tx"> 本有三密 如日丽天 如空四智 </span> <lb ed="T" n="0406b07"/><span class="tx"> 似金埋地 猛风之因 利钁之缘 </span> <lb ed="T" n="0406b08"/><span class="tx"> 谁能生之 谁能造之 汚字实義 </span> <lb ed="T" n="0406b09"/><span class="tx"> 当如是知 真如法性 心之实常 </span> <lb ed="T" n="0406b10"/><span class="tx"> 凡有心者 谁无此理 心智即理 </span> <lb ed="T" n="0406b11"/><span class="tx"> 非心外理 心理是一 湿鉴岂别 </span> <lb ed="T" n="0406b12"/><span class="tx"> 如性等遍 心行狡劣 权诱婴儿 </span> <lb ed="T" n="0406b13"/><span class="tx"> 迷者不知 挥此权戟 破彼真<persName>佛</persName> </span> <lb ed="T" n="0406b14"/><span class="tx"> 是名损减 常遍本<persName>佛</persName> 不损不亏 </span> <lb ed="T" n="0406b15"/><span class="tx"> 汚字实義 汝等应知 水外无波 </span> <lb ed="T" n="0406b16"/><span class="tx"> 心内即境 草木无<persName>佛</persName> 波则无湿 </span> <lb ed="T" n="0406b17"/><span class="tx"> 彼有此无 非权而谁 遮有立无 </span> <lb ed="T" n="0406b18"/><span class="tx"> 是损是减 损减利斧 常斫<persName>佛</persName>性 </span> <lb ed="T" n="0406b19"/><span class="tx"> 虽然本<persName>佛</persName> 无损无减 三谛圆涉 </span> <lb ed="T" n="0406b20"/><span class="tx"> 十世无碍 三种世间 皆是<persName>佛</persName>体 </span> <lb ed="T" n="0406b21"/><span class="tx"> 四种是荼 即是真<persName>佛</persName> 汚字实義 </span> <lb ed="T" n="0406b22"/><span class="tx"> 应知是学 二乘智劣 为说六识 </span> <lb ed="T" n="0406b23"/><span class="tx"> 大乘稍勝 乃示八九 执滞不进 </span> <lb ed="T" n="0406b24"/><span class="tx"> 奚知无数 不解密意 得小为足 </span> <lb ed="T" n="0406b25"/><span class="tx"> 不识已有 贫莫过此 尘刹海会 </span> <lb ed="T" n="0406b26"/><span class="tx"> 即是我宝 汚字实義 当如是学 </span> <lb ed="T" n="0406b27"/><span class="tx"> 同一多如 多故如如 理理无数 </span> <lb ed="T" n="0406b28"/><span class="tx"> 智智无边 恒沙非喩 刹尘犹小 </span> <lb ed="T" n="0406b29"/><span class="tx"> 雨足虽多 幷是一水 灯光非一 </span> <lb ed="T" n="0406c01"/><span class="tx"> 冥然同体 色心无量 实相无边 </span> <lb ed="T" n="0406c02"/><span class="tx"> 心王心数 主伴无尽 互相涉入</span> <lb ed="T" n="0406c03"/><span class="tx"> 帝珠锭光 褈褈难思 各具五智 </span> <lb ed="T" n="0406c04"/><span class="tx"> 多而不异 不异而多 故名一如 </span> <lb ed="T" n="0406c05"/><span class="tx"> 一非一一 无门为一 如非如常 </span> <lb ed="T" n="0406c06"/><span class="tx"> 同同相似 不说此理 即是随转 </span> <lb ed="T" n="0406c07"/><span class="tx"> 无尽宝藏 因之耗竭 无量宝车 </span> <lb ed="T" n="0406c08"/><span class="tx"> 于此消尽 谓之损减 地墨四身 </span> <lb ed="T" n="0406c09"/><span class="tx"> 山毫三密 本自圆满 凝然不变 </span> <lb ed="T" n="0406c10"/><span class="tx"> 汚字实義 斯之谓欤</span> <lb ed="T" n="0406c11"/><span class="tx">第四摩字实義者。所谓摩字门一切诸法吾</span> <lb ed="T" n="0406c12"/><span class="tx">我不可得故。是名实義。所谓我有二种。一</span> <lb ed="T" n="0406c13"/><span class="tx">人我。二法我。人谓四种法身。法谓一切诸法。</span> <lb ed="T" n="0406c14"/><span class="tx">从一法界一真如一菩提。乃至八万四千不</span> <lb ed="T" n="0406c15"/><span class="tx">可说不可说微尘数法是。如是四种法身虽</span> <lb ed="T" n="0406c16"/><span class="tx">其数无量。而体则一相一味无此无彼。既</span> <lb ed="T" n="0406c17"/><span class="tx">无彼此寧有吾我。是则遮情实義。此处则</span> <lb ed="T" n="0406c18"/><span class="tx">金刚已还四种行人等。希兮夷今如聋如盲。</span> <lb ed="T" n="0406c19"/><span class="tx">绝之又绝远之又远。四句不及六通亦极。是</span> <lb ed="T" n="0406c20"/><span class="tx">名绝言之实義。经云。么字者大日之种子。</span> <lb ed="T" n="0406c21"/><span class="tx">一切世间虽计我我而未证实義。唯有大</span> <lb ed="T" n="0406c22"/><span class="tx">日<persName>如来</persName>于无我中得大我也。心王<persName>如来</persName>既</span> <lb ed="T" n="0406c23"/><span class="tx">至如是地。尘数难思心所眷属谁不得此</span> <lb ed="T" n="0406c24"/><span class="tx">大我之身。是则表德之实義。经云。是么字化</span> <lb ed="T" n="0406c25"/><span class="tx">身義者。所谓化者化用化作義遮那<persName>如来</persName>自</span> <lb ed="T" n="0406c26"/><span class="tx">受用故化作种种神变现无量身雲兴无</span> <lb ed="T" n="0406c27"/><span class="tx">边妙土義是名妙用难思之实義。又云。此</span> <lb ed="T" n="0406c28"/><span class="tx">么字者三昧耶自在義无所不遍義者。言三</span> <lb ed="T" n="0406c29"/><span class="tx">昧耶者唐言等持。等者平等持者摄持。法</span> <lb ed="T" n="0407a01"/><span class="tx">身三密入纤芥而不迮。亘大虚而不宽。不</span> <lb ed="T" n="0407a02"/><span class="tx">简瓦石草木不择人天鬼畜。何处不遍何</span> <lb ed="T" n="0407a03"/><span class="tx">物不摄。故名等持。是名平等之实義。又云。</span> <lb ed="T" n="0407a04"/><span class="tx">么字转声名瞒。即是妙德之一字真言。是</span> <lb ed="T" n="0407a05"/><span class="tx">圆满具足之義。言文殊童身者四德中之我</span> <lb ed="T" n="0407a06"/><span class="tx">波罗蜜。无智而不妙无德而不圆。二美具</span> <lb ed="T" n="0407a07"/><span class="tx">足四辩澄湛。即是圆德之实義。又云。么字</span> <lb ed="T" n="0407a08"/><span class="tx">第十一转名𤚥。此是不动尊之心也。此尊者</span> <lb ed="T" n="0407a09"/><span class="tx">三世十方一切诸<persName>佛</persName>之祖师。四十二地一切</span> <lb ed="T" n="0407a10"/><span class="tx">菩萨之所尊。虽然现使者之眇相示奴仆</span> <lb ed="T" n="0407a11"/><span class="tx">之垂发。屈已成之尊位餐初心之遗秽。是</span> <lb ed="T" n="0407a12"/><span class="tx">则高而不奢损而招盈。即是损己益物之实</span> <lb ed="T" n="0407a13"/><span class="tx">義。若入么字之吾我门。摄之诸法无一</span> <lb ed="T" n="0407a14"/><span class="tx">一法而不该。故经云。我则法界。我则法身。</span> <lb ed="T" n="0407a15"/><span class="tx">我则大日<persName>如来</persName>。我则金刚萨埵。我则一切<persName>佛</persName>。</span> <lb ed="T" n="0407a16"/><span class="tx">我则一切菩萨。我则缘觉。我则声闻。我则</span> <lb ed="T" n="0407a17"/><span class="tx">大自在天。我则梵天。我则帝释。乃至我则天</span> <lb ed="T" n="0407a18"/><span class="tx">龙鬼神八部众等。一切有情非情无不么字。</span> <lb ed="T" n="0407a19"/><span class="tx">是则一而能多小而含大。故名圆融之实義</span> <lb ed="T" n="0407a20"/><span class="tx"> 次合释者。此吽以四字成一字。所谓四</span> <lb ed="T" n="0407a21"/><span class="tx">字者阿诃汚么。阿法身義。诃报身義。汚应</span> <lb ed="T" n="0407a22"/><span class="tx">身義。么化身義。擧此四种摄彼诸法无</span> <lb ed="T" n="0407a23"/><span class="tx">不括。且以别相言。以阿字门摄一切真</span> <lb ed="T" n="0407a24"/><span class="tx">如法界法性实际等理无所不摄。以诃字</span> <lb ed="T" n="0407a25"/><span class="tx">门摄一切内外大小权实显密等教无所</span> <lb ed="T" n="0407a26"/><span class="tx">不摄。以汚字门摄一切行三乘五乘等行</span> <lb ed="T" n="0407a27"/><span class="tx">无所不摄。以么字门摄一切果法无所</span> <lb ed="T" n="0407a28"/><span class="tx">不摄。理理尽持事事悉摄。故名总持。若以</span> <lb ed="T" n="0407a29"/><span class="tx">通相释。各各摄理教行果等。无所不摄无</span> <lb ed="T" n="0407b01"/><span class="tx">所不尽。犹如因陀罗宗一切義利悉皆成</span> <lb ed="T" n="0407b02"/><span class="tx">就。又如伏羲六爻一一爻中各具万象。复</span> <lb ed="T" n="0407b03"/><span class="tx">次此吽字中有诃字是因。因缘所生法。于</span> <lb ed="T" n="0407b04"/><span class="tx">此法中诸外道二乘及大乘教等教网纷纭。</span> <lb ed="T" n="0407b05"/><span class="tx">各擧旗鼓争称伪帝。若外道若二乘若大</span> <lb ed="T" n="0407b06"/><span class="tx">乘。执有人有法有因有果有常有我。是等</span> <lb ed="T" n="0407b07"/><span class="tx">皆是么字点中摄。即是增益边未得中道。若</span> <lb ed="T" n="0407b08"/><span class="tx">执无人无法无因无果无常无我等。即是汚</span> <lb ed="T" n="0407b09"/><span class="tx">字点中摄。即是损减边。亦未会中道。若执</span> <lb ed="T" n="0407b10"/><span class="tx">非空非有非常非断非一非异等。阿字中非</span> <lb ed="T" n="0407b11"/><span class="tx">義中摄。若执不生不灭不增不减等八不等。</span> <lb ed="T" n="0407b12"/><span class="tx">又阿字中不義中摄。又若执无色无形无言</span> <lb ed="T" n="0407b13"/><span class="tx">无说等。亦阿字中无義中摄。亦未会真实</span> <lb ed="T" n="0407b14"/><span class="tx">義。幷是遮情之边。若未解诸法密号名字</span> <lb ed="T" n="0407b15"/><span class="tx">相真实语如義语者。所有言说思惟修行等</span> <lb ed="T" n="0407b16"/><span class="tx">悉是顚倒悉是戏论。不知真实究竟理故。</span> <lb ed="T" n="0407b17"/><span class="tx">故龙猛菩萨云。<persName>佛</persName>法中有二谛。一者世谛。二</span> <lb ed="T" n="0407b18"/><span class="tx">者第一義谛。为世谛故说有众生。为第一</span> <lb ed="T" n="0407b19"/><span class="tx">義谛故说众生无所有。复有二种。为不知</span> <lb ed="T" n="0407b20"/><span class="tx">名字相密号者。说第一義中无众生。为知</span> <lb ed="T" n="0407b21"/><span class="tx">名字相密号者。说第一義中有众生。若有</span> <lb ed="T" n="0407b22"/><span class="tx">人能知此吽字等密号密義。则名<persName>正遍知</persName>者。</span> <lb ed="T" n="0407b23"/><span class="tx">所谓初发心时便成正觉转大法轮等。良</span> <lb ed="T" n="0407b24"/><span class="tx">由知此究竟实義也复次约此一字明</span> <lb ed="T" n="0407b25"/><span class="tx">三乘人因行果者。先明声闻人。次约缘觉。</span> <lb ed="T" n="0407b26"/><span class="tx">後明菩萨。初明声闻者。此吽字中有诃字。</span> <lb ed="T" n="0407b27"/><span class="tx">即是因義。伽等云声闻乘种姓者是其因也。</span> <lb ed="T" n="0407b28"/><span class="tx">下有汚字。是其行也。声闻人四谛法五停</span> <lb ed="T" n="0407b29"/><span class="tx">心观七方便等此是行也。是汚字字相此其</span> <lb ed="T" n="0407c01"/><span class="tx">当也。今声闻人灰身灭智以为究竟果。此吽</span> <lb ed="T" n="0407c02"/><span class="tx">字上有空点。是空点者么字所生。么字兼</span> <lb ed="T" n="0407c03"/><span class="tx">人法二空義。其人空理即声闻所证之理。是</span> <lb ed="T" n="0407c04"/><span class="tx">名声闻人因行果。次明缘觉者。伽等所谓</span> <lb ed="T" n="0407c05"/><span class="tx">缘觉乘种姓等是其因也。此吽字中有诃字</span> <lb ed="T" n="0407c06"/><span class="tx">是其因也。缘觉亦观十二因缘四谛方便等。</span> <lb ed="T" n="0407c07"/><span class="tx">此吽字下有汚字是其当也。缘觉亦证人</span> <lb ed="T" n="0407c08"/><span class="tx">空理此其果也。准上知之。次明菩萨者。</span> <lb ed="T" n="0407c09"/><span class="tx">遮那经金刚顶经等说菩萨人菩提心为因</span> <lb ed="T" n="0407c10"/><span class="tx">大悲为根方便为究竟。今此吽字本体诃字。</span> <lb ed="T" n="0407c11"/><span class="tx">是则一切<persName>如来</persName>菩提心以为因也。下有三昧</span> <lb ed="T" n="0407c12"/><span class="tx">画。是大悲万行義。上有大空点。是究竟大</span> <lb ed="T" n="0407c13"/><span class="tx">菩提涅槃之果也。以此一字摄三乘人因行</span> <lb ed="T" n="0407c14"/><span class="tx">果等悉摄无馀。及以显教一乘秘密一乘之</span> <lb ed="T" n="0407c15"/><span class="tx">因行等准知之 次明以此一字通摄诸</span> <lb ed="T" n="0407c16"/><span class="tx">经论等所明理者。且大日经及金刚顶经所</span> <lb ed="T" n="0407c17"/><span class="tx">明。皆不过此菩提为因大悲为根方便为究</span> <lb ed="T" n="0407c18"/><span class="tx">竟之三句若摄廣就略摄末归本。则一切</span> <lb ed="T" n="0407c19"/><span class="tx">教義不过此三句。束此三句以为一吽字。</span> <lb ed="T" n="0407c20"/><span class="tx">廣而不乱略而不漏。此则<persName>如来</persName>不思议力法</span> <lb ed="T" n="0407c21"/><span class="tx">然加持之所为也。虽千经万论。亦不出此</span> <lb ed="T" n="0407c22"/><span class="tx">三句一字。其一字中所开因行果等準前思</span> <lb ed="T" n="0407c23"/><span class="tx">之。非只吽字摄如是義。所馀一一字门</span> <lb ed="T" n="0407c24"/><span class="tx">亦复如是。复次拥护義者。谓上有大空点</span> <lb ed="T" n="0407c25"/><span class="tx">是佉字门。即是大空義。即是般若<persName>佛</persName>母明妃</span> <lb ed="T" n="0407c26"/><span class="tx">義。中有诃字是因義。于此虚空藏中含</span> <lb ed="T" n="0407c27"/><span class="tx">养真因种子。即是大护義也 复次自在能</span> <lb ed="T" n="0407c28"/><span class="tx">破義者。谓上有空点即是佉字门。佉字门</span> <lb ed="T" n="0407c29"/><span class="tx">犹如虚空毕竟淸净无所有。即是高峰观所</span> <lb ed="T" n="0408a01"/><span class="tx">知境界。中有诃字是菩提幢。亦是自在力。</span> <lb ed="T" n="0408a02"/><span class="tx">以此二字相应故。犹如大将能破怨敌。故</span> <lb ed="T" n="0408a03"/><span class="tx">名自在能破義 复次能满愿義者。谓诃字</span> <lb ed="T" n="0408a04"/><span class="tx">门是菩提心宝。与佉字门虚空藏和合故。</span> <lb ed="T" n="0408a05"/><span class="tx">得成巧色摩尼。能满一切众生希愿。是曰</span> <lb ed="T" n="0408a06"/><span class="tx">能满愿義 复次大力義者。谓诃字菩提心</span> <lb ed="T" n="0408a07"/><span class="tx">中具足一切<persName>如来</persName>十力等。今与佉字合故。</span> <lb ed="T" n="0408a08"/><span class="tx">離诸繫缚无复罣碍。如虚空中风自在旋</span> <lb ed="T" n="0408a09"/><span class="tx">转。故名大力。此大坚固力本从诸<persName>佛</persName>金刚种</span> <lb ed="T" n="0408a10"/><span class="tx">＊性生。又于无量劫以来。常以此诃字真因</span> <lb ed="T" n="0408a11"/><span class="tx">具修法行。佉字万德一一皆如金刚不可</span> <lb ed="T" n="0408a12"/><span class="tx">破壞。是名大力義 复次恐怖義者。谓是</span> <lb ed="T" n="0408a13"/><span class="tx">吽字者一切<persName>如来</persName>诚实语。所谓一切诸法无</span> <lb ed="T" n="0408a14"/><span class="tx">因无果本来淸净圆寂義。是故纔发菩提心。</span> <lb ed="T" n="0408a15"/><span class="tx">即坐菩提道场转正法轮。由此相应故能</span> <lb ed="T" n="0408a16"/><span class="tx">证悟一切<persName>佛</persName>法。念念具萨般若智。直至究</span> <lb ed="T" n="0408a17"/><span class="tx">竟坐金刚座。四魔现前则入大慈三摩地。</span> <lb ed="T" n="0408a18"/><span class="tx">恐怖降伏四魔等。所谓四魔者蕴魔烦恼魔</span> <lb ed="T" n="0408a19"/><span class="tx">死魔天魔。如是魔军无不恐怖降伏。犹如</span> <lb ed="T" n="0408a20"/><span class="tx">日轮纔擧暗冥消退。复次<persName>如来</persName>以何法恐怖</span> <lb ed="T" n="0408a21"/><span class="tx">诸障耶。谓即以此吽字门也。下三昧画即</span> <lb ed="T" n="0408a22"/><span class="tx">是具修万行。上有大空点即是已成万德。</span> <lb ed="T" n="0408a23"/><span class="tx">诃字即是法幢旗。三昧空点合故即是高峰</span> <lb ed="T" n="0408a24"/><span class="tx">观三昧。上点是明妃之母。下画是胎分日增。</span> <lb ed="T" n="0408a25"/><span class="tx">如是義故适发声时魔军散壞。即是恐怖義</span> <lb ed="T" n="0408a26"/><span class="tx">也复次等观欢喜義者。此吽字中有诃字</span> <lb ed="T" n="0408a27"/><span class="tx">是欢喜義。上有大空是三昧耶。下有三昧</span> <lb ed="T" n="0408a28"/><span class="tx">画字是亦三昧耶。二三昧耶中行。三世诸</span> <lb ed="T" n="0408a29"/><span class="tx"><persName>佛</persName>皆同此观。故名等观義</span> </body> <back> <cb:div type="taisho-notes"> <head>大正 挍註</head> <note n="0404b1401" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#0AA4D0404b1401">＜原＞东寺宝菩提院藏镰仓时代刊本</note> </cb:div> </back> </text> </TEI>